Hij heeft ze altijd eerst gezien. Is er iets dat aan zijn blik ontsnapt, vraag ik me vaak af.
Een enkele keer vanuit ons dorp, meestal iets verderop en bij helder weer, na een fikse regenbui nog het meest.
Heel in de verte maar soms hallucinant vlakbij, alsof je ze kan grijpen, alsof ze boven de horizon zweven. Altijd even fascinerend.
Het wordt een sport, bij elke autorit. Zien we ze of zien we ze niet?
En toch hebben we ze nog niet betreden, die Pyreneën, zelfs niet bezocht.
Dat komt nog.
Zullen we er dan maar eerst over lezen nu Marcel Pérès een boek gepubliceerd heeft over een beroemdste pyrénéist als daar was: Henry Russell?
Henry, geboren op 14 februari 1834 te Toulouse, erft de passie voor het gebergte van zijn moeder; Ferdinande Grossolles de Flamarens, getrouwd met de Ier Thomas John Russell.
Voor Henry zich definitief aan de Pyreneeën overgeeft doorkruist hij vanaf zijn tweeëntwingste heel de wereld, van Amerika tot Oceanië. Een riskante onderneming in die tijd want hij ontsnapt tijdens die avonturen daarbij vele malen ternauwernood aan de dood, oa in de meedogenloze Gobi woestijn.
Zeven grotten kapt hij in het gebergte, waarvan hij één omtovert tot 'Villa Russell' op de col de Cerbillonas, op een hoogte van 3205 meter. Daar laat de romanticus zijn post bezorgen.
Gepassioneerd als hij was voor het gebergte; kon hij niet anders dan er zich lyrisch over uiten.
'La montagne ne vaut que par le baton ferré et la plume.'
Uit zijn pluim verscheen dit:
'Monté d'est en ouest, avec autant d'orgeuil que d'élégance, dans les régions vides et perdues de l'air, ou l'azur devient noir.
Rien n'est plus beau qu'une pyramide...'
'...Ou l'azur devient noir...'
Ik laat de woorden smelten op mijn tong. Ieder die zich hoog in de bergen bevond weet waarover die man het heeft, maar dan die woorden vinden om dat fenomeen te vatten, dat doet niemand hem na. Daarbij is Frans een heel poëtische taal.
In Frankrijk toch. Lees eens een Frans gedicht hardop, voor je het weet heb je de muziek beet.
Het wordt nog beter als hij de zonsopgang op de gletcher omschrijft:
'...d'un fleuve de sang, couvert de vagues énormes et rouge et ses crevasses qui sont toutes aussi grandes que celles des Alpes ressemblaient à des gueules écarlates'.
De rivaliteit met de Alpen sijpelt door zijn schriftuur maar met dit citaat maakt hij definitief komaf met het nevenverschijnsel 'Alpes':
'Les Alpes représentent l'homme, les Pyrenées la femme: j'aime mieux la femme.'
Henry Russell et ses grottes, le fou du Vignemale'
éditions PUG, april 2009
Gamine
